‘วอดส์?’ ทำไมบางประโยคจากหนัง ละคร และคลิปไวรัล ถึงกลายเป็นภาษาที่ผู้คนใช้ร่วมกัน

“มันจ้าซะเหลือเกิน”
“พี่ชาวี จะใส่สูทมาทำไม”
“ห๊ะห์! พี่ขนมปังเนี่ยนะห์?”
“รู้ไหม? ใครฆ่าอารยา…”
“นอนที่ไหนก็นอนได้ แต่ขออย่าให้นอนใกล้คนหลายใจก็พอ”

จากบทพูดเหล่านี้ มีใครเคยพูดตาม หรือเคยได้ยินประโยคไหนกันบ้าง?

หรืออย่างช่วงนี้ ถ้าใครที่เล่น TikTok ก็อาจคงคุ้นกับประโยค “วอดส์ ห๊ะ วอดส์ มาวงมาวอดอะไรอะ” จนอาจทำให้หลายคนพูดคำว่า ‘วอดส์’ แบบเดิมไม่ได้อีกต่อไป

จากบทพูดในหนัง ละคร ไปจนถึงคลิปไวรัลบนโลกออนไลน์ หลายๆ ประโยคกลายเป็นคำพูดติดปาก ที่นำมาใช้ในบทสนทนา ตอบคอมเมนต์ หรือใช้ในสถานการณ์ต่างๆ ในชีวิตประจำวัน

เหล่านี้เองคือสิ่งที่เราเรียกว่า ‘มีม’ (Memes) ถ้าพูดกันง่ายๆ มีมก็คือคำพูด วลีติดปาก รูปภาพ หรือคลิปวิดีโอ ที่มักหยิบมาจากเรื่องที่กำลังเป็นกระแส ก่อนจะถูกคนนำไปเล่นต่อ ดัดแปลง และแชร์กันไปทั่วโซเชียลมีเดีย

ในทุกวันนี้ มีมเลยไม่ได้เป็นแค่คอนเทนต์เอาไว้ดูขำๆ หากแต่กลายเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมบนโลกออนไลน์ ที่ทั้งสร้างความบันเทิง เปิดพื้นที่ให้คนแสดงตัวตน และทำให้เห็นว่าในช่วงเวลานั้นคนกำลังอินกับเรื่องอะไรกันอยู่ ทั้งยังเป็นสิ่งที่ถูกหยิบไปใช้และแชร์ต่อกันอยู่ตลอด

ความน่าสนใจคือ พอเราเอาบทพูดหรือมีมมาใช้ ความหมายของมันไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในบริบทเดิม แต่ยังถูกใช้กับสถานการณ์อื่นๆ ในชีวิตประจำวันได้ด้วย เช่น ถ้าได้กินอาหารอร่อย บางคนอาจพูดว่า ‘2/10’ หรือใช้ท่าทางจากมีมบางอย่างเพื่อสื่อความรู้สึกของตัวเอง 

ยิ่งในกลุ่มเพื่อนหรือคนที่สนิทกัน บทพูดหรือมีมบางอย่างก็อาจกลายเป็นมุกที่รู้กันอยู่แล้ว เวลานำมาใช้ คนที่รู้บริบทเดียวกันก็จะเข้าใจทันทีว่ากำลังสื่อถึงอะไร ขณะที่คนที่ไม่เคยเห็นหรือไม่รู้ที่มาก็อาจไม่เข้าใจเลย

แล้วอะไรทำให้บทพูดหรือมีมเหล่านี้ถูกหยิบมาใช้ซ้ำอยู่เรื่อยๆ?

ในมุมจิตวิทยา มีแนวคิดที่อาจช่วยอธิบายเรื่องนี้ได้ก็คือ ‘Emotional Contagion’ หรือ ‘การส่งผ่านอารมณ์’ ที่อธิบายว่าอารมณ์หรือความรู้สึกบางอย่างสามารถถูกส่งต่อจากคนหนึ่งไปยังอีกคนหนึ่งได้ 

เวลาเจอมีมที่รู้สึกว่าตลกหรือโดนใจ หลายคนก็อาจส่งต่อให้เพื่อนหรือแชร์ลงโซเชียล เพราะอยากให้อีกฝ่ายรู้สึกแบบเดียวกัน เมื่อคนรับเข้าใจมุกเดียวกัน อารมณ์เหล่านั้นก็ถูกส่งต่อไปด้วย และพอมีคนจำนวนมากเข้าใจหรือรู้สึกไปกับเรื่องเดียวกัน มีมเหล่านั้นก็อาจกลายเป็นสิ่งที่ถูกนำมาใช้เพื่อสื่อสารความรู้สึกบางอย่างร่วมกันได้

และนอกจากจะช่วยส่งต่ออารมณ์แล้ว มีมยังทำหน้าที่เป็นพื้นที่เล็กๆ ที่ช่วยให้หลายคนได้หัวเราะและผ่อนคลายจากความเครียดในแต่ละวัน จึงไม่แปลกที่มันจะถูกหยิบมาเล่นและแชร์ต่ออยู่เรื่อยๆ

อีกเหตุผลคือแนวคิดเรื่อง ‘Cognitive Ease’ หรือสภาวะที่สมองไม่ต้องประมวลผลหนัก เพราะมีมจะช่วยย่อทั้งบริบทที่ซับซ้อน การประชดประชัน ไหวพริบ หรือสถานการณ์ที่ซับซ้อน ให้เหลือเพียงประโยคเดียวหรือภาพเดียว 

ทำให้เวลาเราได้ยินประโยคมีมๆ เช่น “พี่ชาวี จะใส่สูทมาทำไม” หรือ “วอดส์ ห๊ะ วอดส์” เราก็ ‘เก็ต’ ได้ทันทีทั้งเจตนาและมุกของผู้พูด โดยไม่ต้องเสียเวลาคิดแปลความให้มันซับซ้อน หรืออธิบายสถานการณ์ยาวๆ ให้ฟัง

สิ่งที่ทำให้บทพูดจากหนัง ละคร หรือคลิปไวรัลยังถูกพูดถึงอยู่เสมอ อาจไม่ใช่แค่เพราะมันตลกหรือจำง่าย แต่เพราะมันค่อยๆ กลายเป็นภาษาที่หลายคนใช้สื่อสารอารมณ์และประสบการณ์ร่วม จากสิ่งที่คนกลุ่มหนึ่งเข้าใจตรงกัน จนบางประโยคไม่ได้มีความหมายแค่ในบริบทเดิม แต่ได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของบทสนทนาในชีวิตประจำวันไปด้วย

อ้างอิง:

• The Psychology of Memes: Why Relatable Humour Strengthens Social Bonds https://shorturl.asia/8ApiB