ทำไมเวลาขับรถเราถึงชอบเหม่อ? แต่ก็ยังขับต่อไปได้ ราวกับว่า สมองกำลังเปิดโหมด ‘Autopilot’

ทุกคนที่ต้องขับรถยนต์เป็นประจำ เคยสงสัยกันไหมว่าทำไมเวลาขับรถเราถึงชอบเหม่อแต่ก็ยังขับรถต่อไปได้ เหมือนกับว่าสมองกำลังเปิดโหมด ‘ออโตไพล็อต’ (Autopilot)

ผู้เชี่ยวชาญอธิบายว่านี่คือภาวะ ‘Highway Hypnosis’ ภาวะที่ร่างกายยังสามารถควบคุมรถได้ตามปกติ แต่สมองส่วนที่ทำหน้าที่รับรู้รายละเอียดกลับลดบทบาทลง ความสามารถนี้เกิดจากความเคยชินที่สมองสะสมจากการทำกิจกรรมซ้ำๆ โดยเฉพาะการขับรถบนเส้นทางเดิมทุกวัน จนสมองไม่จำเป็นต้องใช้พลังงานในการคิดหรือประมวลผลมาก จึงปล่อยให้ระบบอัตโนมัติทำงานแทน ขณะที่จิตสำนึกของเราหลุดลอยไปอยู่กับเรื่องอื่นๆ

สาเหตุของภาวะนี้มาจากความเคยชิน สมองมนุษย์นั้นเก่งเรื่องการทำสิ่งเดิมซ้ำๆ จนกลายเป็นระบบอัตโนมัติ ยิ่งเส้นทางคุ้นเคยมากเท่าไหร่ โอกาสที่สมองจะเข้าสู่โหมดนี้ก็ยิ่งมากขึ้น ถนนเส้นตรงยาว หรือช่วงเวลาที่รถไม่หนาแน่น จะยิ่งทำให้สมองลดระดับความตื่นตัวลง เพราะไม่มีสัญญาณเตือนว่าต้องระวังเป็นพิเศษ สมองจึงเลือกทางลัด ด้วยการปล่อยให้ร่างกายทำงานไปตามความทรงจำเดิม

แม้หลายคนจะถึงที่หมายได้อย่างปลอดภัย แต่ภาวะนี้ก็ไม่ใช่เรื่องเล็ก เพราะเมื่อสมองไม่ได้โฟกัสเต็มที่ การตอบสนองต่อเหตุการณ์ไม่คาดคิดก็จะช้าลงตามไปด้วย บนท้องถนนความช้าเพียงเสี้ยววินาทีก็เสี่ยงทำให้เกิดอุบัติเหตุได้แล้ว มิหนำซ้ำภาวะนี้ยังมักเกิดขึ้นโดยที่เราไม่รู้ตัว

วิธีการลดโอกาสเกิดภาวะนี้ คือการพยามทำให้สมองมีส่วนร่วมกับการขับรถมากขึ้น เช่น การเปลี่ยนเพลงที่ต้องตั้งใจฟังหรือร้องตาม การพูดคุยกับคนในรถ เปลี่ยนเส้นทาง หรือแวะพักเมื่อขับรถเป็นเวลานาน วิธีเล็กๆ น้อยๆ เหล่านี้ช่วยให้สมองได้โฟกัสกับเหตุการณ์ปัจจุบันได้มากขึ้น

อย่างไรก็ตาม แม้ Highway Hypnosis จะเป็นกลไกตามธรรมชาติของสมองที่ช่วยประหยัดพลังงานของร่างกาย แต่บนท้องถนน ความเคยชินอาจไม่ใช่สิ่งที่ปลอดภัยเสมอไป การขับรถจึงไม่ใช่แค่การพาตัวเองไปให้ถึงจุดหมาย หากแต่คือการรักษาสติให้เดินทางไปพร้อมกันตลอดเส้นทางด้วย

อ้างอิง:

• What Is Highway Hypnosis? And How to Avoid Falling Victim
  https://shorturl.asia/YwBGZ