เพราะน้องไม่ได้มีดี
แค่น่ารัก!
แมวสำคัญกับโลกกว่าที่คิด
และถ้าสูญพันธุ์ มนุษย์อาจหากินลำบากขึ้น

แม้ว่าแมวจะเป็นสัตว์เลี้ยงอันเป็นที่รักของใครหลายคน แต่ในทางกลับกันเจ้าเหมียวที่แสนน่ารักของเราก็ดูจะไม่เป็นมิตรกับระบบนิเวศในธรรมชาติเอาเสียเลย

เรื่องนี้คงไม่ต้องยกตัวอย่างให้มากความ ก็น่าจะทราบกันดีว่า แมวที่ถูกเลี้ยงแบบปล่อยหรือบรรดาแมวจรทั้งหลายต่างฆ่านกฆ่าสัตว์เล็กในธรรมชาติกันในระดับไม่ต่ำกว่าล้านตัวต่อปี จนบางประเทศต้องออกกฎหมายปรับเจ้าของที่เลี้ยงเหมียวแบบปล่อย หรือที่หนักเข้าหน่อยก็ถึงขั้นสั่งประหัตประหารน้องกันเลยทีเดียว

เรื่องที่กล่าวไปเป็นประเด็นที่ยากจะปฏิเสธ แต่ในทางตรงกันข้าม การมีอยู่ของแมวในระบบนิเวศ ก็ดูจะเป็นสมดุลที่ขาดหายไปไม่ได้เช่นกัน

อลัน เบ็ก (Alan Beck) ศาสตราจารย์ด้านสัตวแพทยศาสตร์และผู้อำนวยการ Center for Human-Animal Bond เคยอธิบายเอาไว้ว่าแมวคือนักล่าที่สำคัญพวกมันช่วยควบคุมจำนวนสัตว์ขนาดเล็กโดยเฉพาะสัตว์ฟันแทะจำพวกหนู

ถ้าหากแมวหายไปจากระบบนิเวศ หรือแมวทั้งโลกกลายเป็นฝุ่นแบบในหนัง Avenger อย่างกะทันหัน ก็จะเกิดอันตรายต่อห่วงโซ่อาหารและกระทบมาถึงการดำรงชีวิตพวกเรา โดยเฉพาะในเรื่องของอาหารการกิน

ผู้อำนวยการ Center for Human-Animal Bond ยกตัวอย่างว่า แมวมีบทบาทสำคัญต่อการกำจัดหนูที่เข้ามายุ่มย่ามตามยุ้งฉาง (นับตั้งแต่ 12,000 ปีก่อน) หรือกระทั่งในแปลงเกษตรซึ่งแมวถือเป็นส่วนหนึ่งของกลไกในการกำจัดหนู

หากไม่มีแมวช่วยลดจำนวนหัวขโมยมิกกีเมาส์ลง ผลผลิตทางการเกษตรของมนุษย์ก็จะลดน้อยลง ซึ่งนี่เป็นคำอธิบายแบบง่ายๆต่อผลกระทบทางตรงที่จะเกิดแต่สำหรับความหมายของคำว่าระบบนิเวศมันไม่ได้มีเพียงเท่านั้น

ดังเช่นสำนวน เมื่อแมวไม่อยู่ หนูร่าเริง พวกหนูจะไม่ทำลายเพียงเมล็ดพืชที่คนกักตุนไว้เท่านั้น แต่หนูบางสายพันธุ์ยังนิยมออกล่าไข่นกทะเล ซึ่งนั่นก็ทำให้จำนวนนกทะเลลดลงเช่นกัน แถมเรื่องนี้ก็ยังโยงกลับมาหาเราได้อีกทอดหนึ่ง

เพราะการลดลงของนกทะเลยังหมายถึงการหายไปของสารอาหารที่ปะการังต้องการซึ่งได้มาจากอึนกเมื่อนกลดลงปะการังก็ลดลงและเมื่อไม่มีปะการังปลาที่เป็นแหล่งโปรตีนของคนก็จะลดลงไปด้วย

เรื่องหลังนี้ อ้างอิงมาจากการศึกษาบนเกาะโทรเมลิน (Tromelin Island) ในมหาสมุทรอินเดีย ที่ปะการังเคยเสื่อมโทรมหนัก และนกทะเลหลายชนิดจำนวนลดลงจนแทบจะสูญพันธุ์เพราะถูกหนูรุกราน แต่เมื่อกำจัดหนูออกไป ก็พบว่าสิ่งที่เคยหายไปก็ฟื้นคืนกลับ แต่ก็ต้องใช้เวลาถึง 16 ปีด้วยกัน ถึงจะเข้าใกล้คำว่าอุดมสมบูรณ์อีกหน

หรือในประเทศนิวซีแลนด์ที่ขึ้นชื่อในเรื่องการกำจัดแมว หลังจากบางพื้นที่ทำสำเร็จ คนในแถบนั้นก็ต้องมาปวดหัวกับการกำจัดหนูที่เพิ่มขึ้นมา 4 เท่าตัวในทันที

และเมื่อไม่มีแมว สัตว์ผู้ล่าตัวอื่นๆ ก็อาจจะเพิ่มขึ้น (แต่จะถูกใจทาสเหมือนแมวหรือเปล่า ก็คงยากจะคาดเดา)

นี่เป็นตัวอย่างคร่าวๆ ของสิ่งที่จะเกิดขึ้น หากวันดีคืนดีแมวทุกตัวได้อันตรธานไปจากโลก

สัตว์ทุกตัวล้วนมีความสำคัญต่อโลกไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง – ถึงแม้ว่าเจ้าเหมียวที่บ้านเราจะเอาแต่นอนทั้งวันก็เถอะ…

(แถมท้าย – ที่เราเห็นแมวนอนได้ทั้งวี่ทั้งวัน ไม่ใช่เพราะน้องขี้เกียจ อย่าเพิ่งไปดุด่าหรือขู่ว่าจะเอาไปปล่อยวัด การนอนคือการสะสมพลังงานก่อนออกล่า ซึ่งแมวป่าในธรรมชาติก็ทำตัวแบบนี้เหมือนกัน)

อ้างอิง:

• Live Science, What If All the Cats in the World Suddenly Died? https://shorturl.asia/mvG9r
• Science Daily, New evidence shows important seabird nutrients reach coral reefs after rat eradication. https://shorturl.asia/N3aH8