หากใครมีโอกาสได้ไปเยือน ‘เกาะสมุย’ จังหวัดสุราษฎ์ธานี แล้วถามหาเมนูที่เป็น ‘DNA’ ของชาวเกาะแท้ๆ เชื่อว่าชื่อ ‘วายคั่ว’ จะต้องปรากฏอยู่ในลำดับต้นๆ ถึงแม้หน้าตาจะดูละม้ายคล้ายหมึกต้มกะทิธรรมดา แต่ความเป็นมาของจานนี้เต็มไปด้วยวิถีชีวิตและการพรางตัวของสัตว์ทะเลที่ชาวบ้านเรียกกันว่า ‘ตัวโวยวาย’
คำว่า ‘วาย’ ในภาษาถิ่นสมุยหมายถึง ‘หมึกสาย’ หรือที่บางพื้นที่เรียกว่า ‘หมึกโวยวาย’ ของดีหายากที่ซ่อนตัวอยู่ตามโขดหินริมชายหาด ความพิเศษของมันคือเนื้อสัมผัสที่หนึบเด้งสู้ฟัน ซึ่งกว่าจะได้มาสักตัว ชาวประมงต้องอาศัยทักษะการสังเกตด้วยตา เพราะหมึกชนิดนี้จะอาศัยอยู่ในรูและมันมักจะนำเศษหินและปะการังมาปิดปากรูไว้ แถมต้องรอจังหวะที่น้ำทะเลลดต่ำสุดเท่านั้น ถึงจะเริ่ม ‘แทงโวยวาย’ ได้
สำหรับวายคั่วอย่างที่บอกว่าหน้าตาอาจจะดูเหมือนหมึกต้มกะทิธรรมดา แต่วายคั่วนั้นจัดอยู่ในจำพวก ‘แกงคั่วขาว’ ที่มัดรวมวัตถุดิบของเกาะสมุยมาไว้ในจานเดียวกัน โดยเฉพาะ ‘มะพร้าว’ ของขึ้นชื่อแห่งสมุย กะทิที่ใช้จึงต้องคั้นสดเพื่อให้ได้ความมันข้น พร้อมด้วย ‘กะปิ’ ของดีภาคใต้ที่จะมาช่วยชูรสชาติ และที่ขาดไม่ได้ก็คือหมึกโวยวาย พร้อมกับการปรุงรสด้วยเครื่องสมุนไพร น้ำตาลปี๊บ และน้ำมะขามเปียก ให้มีความหวานเค็มกลมกล่อม หอมกลิ่นสมุนไพร
ปัจจุบันวายคั่วไม่ได้เป็นเพียงอาหารประทังชีวิตของชาวประมงในอดีตเท่านั้น แต่ยังเป็นเมนูที่แสดงให้เห็นถึงอัตลักษณ์ของชาวสมุย สะท้อนให้เห็นถึงความอุดมสมบูรณ์ของท้องทะเล เป็นรสชาติที่หาจากที่ไหนไม่ได้ นอกจากจะมาลิ้มลองด้วยตัวเองที่เกาะแห่งนี้เท่านั้น
อ้างอิง
- ทำความรู้จัก “วายคั่ว” จานเด็ดแห่งเกาะสมุย แถมวิธีทำแสนง่าย: https://shorturl.asia/439Qf
- วิธีทำ “วายคั่ว” เมนูอาหารพื้นบ้านชาวสมุย หอมเข้ม หากินยากแต่ทำง่าย!: https://shorturl.asia/49SvJ
- ตามพี่บ่าวไปแทงโวยวาย: https://shorturl.asia/8OtxI