เล่นสงกรานต์ปีนี้ ‘ต้องสวมหน้ากากอนามัย’ แต่รู้ไหม หน้ากากอนามัย ‘ไม่ควรเปียก’ !

อยากรู้แต่ไม่มีเวลา อ่านแค่ตรงนี้พอ

ปี 2565 นี้ คนไทย ‘ได้รับอนุญาต’ ให้เล่นสงกรานต์ได้แล้ว หลังจากต้องหยุดไปเพราะเกิดเหตุแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 มาตั้งแต่ปี 2563 แต่เงื่อนไขหนึ่งที่ ศบค.ประกาศออกมาว่าคนที่จะเล่นสงกรานต์ ‘ต้องใส่หน้ากากอนามัยตลอดเวลา’ แม้จะมีผู้เชี่ยวชาญมากมายบอกว่าหน้ากากที่เปียกมีประสิทธิภาพในการป้องกันเชื้อโรค ‘ลดลง’ ข้อปฏิบัตินี้จึงน่าจะเป็นเรื่องที่ ‘ทำไม่ได้จริง’

ในวันที่ 18 มีนาคมที่ผ่านมา นพ.ทวีศิลป์ วิษณุโยธิน โฆษกศูนย์บริหารสถานการณ์แพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (ศบค.) แถลงมาตรการป้องกันโควิด-19 ในช่วงเทศกาลสงกรานต์ 2565 โดยมีรายละเอียดของหมวด ‘ระหว่างช่วงงานสงกรานต์’ ในส่วน ‘พื้นที่จัดงานสงกรานต์’ ดังนี้

• อนุญาตให้เล่นน้ำและจัดกิจกรรมตามประเพณี เช่น รดน้ำดำหัว สรงน้ำพระ การละเล่น การแสดงทางวัฒนธรรม ประเพณีท้องถิ่น ขบวนแห่ การแสดงดนตรีโดยต้องปฏิบัติตามมาตรการ COVID Free Setting และมีการกำกับอย่างเคร่งครัด
• ห้ามประแป้ง ปาร์ตี้โฟม จำหน่ายและบริโภคแอลกอฮอล์ในพื้นที่จัดงาน
• กำหนดช่องทางเข้า–ออกจากงาน จัดจุดคัดกรอง และควบคุมความหนาแน่นในพื้นที่จัดงาน (1 ต่อ 4 ตารางเมตร)
• สวมหน้ากากตลอดเวลา พกเจลแอลกอฮอล์ รักษาระยะห่าง ตลอดเวลาที่ร่วมงาน

ในข้อสุดท้าย จะเห็นได้ว่ามีกฎ ‘สวมหน้ากากตลอดเวลา’ ในพื้นที่จัดงานสงกรานต์ ซึ่งแน่นอนว่ากิจกรรมการเล่นน้ำ สาดน้ำ เป็นเรื่องที่ได้รับอนุญาตให้เกิดขึ้น

แต่คำถามที่ตามมา คือ หน้ากากอนามัยของเรานั้นเหมาะกับการเล่นน้ำแค่ไหนกันนะ?

กรมอนามัยชี้ หน้ากากเปียก ประสิทธิภาพ ‘ลดลง’

ในเอกสาร ‘คำแนะนำสวมหน้ากากอนามัยหรือหน้ากากผ้าเมื่ออยู่นอกเคหสถานหรืออยู่ในที่สาธารณะเพื่อป้องกันการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID 19) ’ โดย กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข ลงไว้วันที่ 17 พฤษภาคม 2564 ได้ระบุเนื้อหาเกี่ยวกับการสวมหน้ากากอนามัยที่มีภาวะเปียกหรือชื้นเข้ามาเกี่ยวข้อง ดังนี้

ข้อ 2.4 กิจกรรมหรือสถานการณ์ที่อาจผ่อนปรนการสวมหน้ากากในช่วงระยะที่จำกัด ข้อย่อย 2.4.7. ขณะทำกิจกรรมทางน้ำที่มีโอกาสทำให้หน้ากากเปียกซึ่งจะลดประสิทธิภาพของหน้ากาก เช่น ว่ายน้ำ

ข้อ 3.2.3 ควรเปลี่ยนหน้ากากทุก 6-8 ชั่วโมง หรือเมื่อหน้ากากเปียกชื้น สกปรก หรือเมื่อออกจากที่แออัด

จะเห็นได้ว่า แม้จะไม่ได้ระบุถึงสถานการณ์การเล่นน้ำที่อาจเกิดขึ้นในพื้นที่จัดสงกรานต์โดยตรง แต่มีการระบุว่า หน้ากากเปียกจะลดประสิทธิภาพ อีกทั้งมีข้อแนะนำให้เปลี่ยนหน้ากากเปียกชื้นทุก 6-8 ชั่วโมง

ในขณะเดียวกัน เมื่อวันที่ 3 กุมภาพันธ์ที่ผ่านมา นายแพทย์สุวรรณชัย วัฒนายิ่งเจริญชัย อธิบดีกรมอนามัยได้ออกมากล่าวถึงการใช้หน้ากากอนามัยในช่วงหน้าฝน โดยระบุว่า ควรพกหน้ากากสำรองไว้ เพื่อให้สามารถเปลี่ยนใหม่ได้ทันที หากหน้ากากผ้าหรือหน้ากากอนามัยที่สวมใส่เปียกฝนหรือละอองฝน

ดังนั้น นายแพทย์สุวรรณชัยจึงมีความเห็นเช่นกันว่า ควรเปลี่ยนหน้ากากอนามัยเปียกหรือชื้น

ผู้เชี่ยวชาญต่างชาติยืนยันเพิ่ม หน้ากาก ‘เปียก’ ควร ‘เปลี่ยน’

ข้อมูลจากศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคสหรัฐฯ หรือ CDC ได้ระบุข้อมูล (อัปเดตล่าสุดวันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2565) ในหัวข้อ “ตอนไหนที่ควรทิ้งหรือเปลี่ยนหน้ากาก” ในข้อ 3 ไว้ว่า

“หน้ากากแบบใช้แล้วทิ้ง (disposable masks) และอุปกรณ์ป้องกันทางหายใจ (respirator) ที่ ‘เปียก’ หรือสกปรกควรนำไปทิ้งลงถังขยะทันที ‘อย่า’ สวมหน้ากากที่เปียกหรือสกปรกต่อไปเรื่อยๆ โปรดเปลี่ยนไปสวมหน้ากากที่แห้งและสะอาด”

ขณะเดียวกัน ทิม สเปกเตอร์ ศาสตราจารย์ด้านการระบาดวิทยาทางพันธุศาสตร์ จาก King’s College London ได้ให้สัมภาษณ์กับ The Times ว่า “ควรเปลี่ยนหน้ากากอนามัยบ่อยๆ นี่เป็นเรื่องสำคัญอย่างมาก ยิ่งในเฉพาะสภาพอากาศที่ชื้นและเปียกด้วยแล้ว”

ด้านคำแนะนำจากองค์การอนามัยโลกหรือ WHO ก็ได้ระบุว่า หน้ากากผ้าควรประกอบจากวัสดุที่แตกต่างกันอย่างน้อย 3 ชั้น อีกทั้งระบุด้วยว่า ความชื้นสามารถลดประสิทธิภาพการป้องกันของหน้ากากลงได้

สงกรานต์เล่นได้ แต่โปรดระวังเรื่องหน้ากาก

แม้ ศบค.จะออกมากล่าวว่าสงกรานต์สามารถเล่นน้ำได้ในปี 2565 โดยมีเงื่อนไขคือต้องสวมหน้ากากอนามัยตลอดเวลาในพื้นที่จัดงานสงกรานต์ ก็ต้องบอกว่าเงื่อนไขดังกล่าวไม่ค่อยสอดคล้องต่อข้อแนะนำการสวมหน้ากากอนามัยเท่าที่ควร เนื่องจากข้อมูลหลายแหล่ง ทั้งจากไทยและต่างชาติ ต่างก็แนะนำว่าหน้ากากอนามัยไม่เหมาะกับความเปียกชื้น ต้องมีการรีบเปลี่ยน

การสวมหน้ากากอนามัยเล่นน้ำสงกรานต์ จึงเป็นกิจกรรมที่อาจสร้างคำถามให้เกิดขึ้นในใจของหลายๆ คน ข้อขัดแย้งตรงนี้ จึงควรมีการแถลงไขเพิ่มเติมจากผู้เชี่ยวชาญต่อไป เพื่อให้มีคำแนะนำที่ให้ความกระจ่างและเข้าใจในเรื่องการใช้หน้ากากอนามัยในช่วงเล่นน้ำสงกรานต์ ซึ่งจะนำไปสู่ความปลอดภัยของประชาชนทุกคนในเทศกาลสงกรานต์ปี 2565 นี้

อ้างอิง

• PPTVHD 36. เช็กมาตรการ! “สงกรานต์2565” ศบค.ไฟเขียวจัดงานได้พื้นที่ไม่มีการควบคุม ‘ห้ามเล่นน้ำ–ประแป้ง–ปาร์ตี้โฟม’. https://bit.ly/3L5MLJa
• กรุงเทพธุรกิจ. กรมอนามัย แนะ หน้ากากผ้า – หน้ากากอนามัย หากเปียกชื้น ให้รีบเปลี่ยนใหม่ทันที. https://bit.ly/3D4dYsF
• กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. คําแนะนําการสวมหน้ากากอนามัยหรือหน้ากากผ้าเมื่ออยู่นอกเคหสถานหรืออยู่ในที่สาธารณะ เพื่อป้องกันการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) . https://bit.ly/3ulfS4g
• Independent. FACE MASK ARE LESS EFFECTIVE IN THE RAIN, WARNS WHO AND EXPERTS. https://bit.ly/3isVB7y
• CDC.Use and Care of Masks. https://bit.ly/3is6yGh