‘ข้าวซอยน้อย’ สตรีทฟู้ดชาวไทใหญ่ เปลี่ยนแป้งสด ให้เป็นพิซซ่าด้วยการ ‘ลอยน้ำ’
ถ้าพูดถึงเมนูอาหารเหนือ ภาพจำของคนส่วนใหญ่คงหนีไม่พ้นน้ำพริกอ่อง น้ำพริกหนุ่ม หรือไส้อั่ว แต่สำหรับจังหวัดเชียงราย ยังมีอีกหนึ่งเมนูที่ชื่อว่า ‘ข้าวซอยน้อย’ เมนูของชาวไทใหญ่ที่หาได้เพียงไม่กี่แห่งในประเทศไทย
แม้ชื่อจะขึ้นต้นว่าข้าวซอย แต่ลืมภาพน้ำแกงเข้มข้นและเส้นบะหมี่สีเหลืองไปได้เลย เพราะ ‘ข้าวซอยน้อย’ มีหน้าตาละม้ายคล้ายกับ ‘พิซซ่า’ ที่ทำจากแผ่นแป้งนึ่งมากกว่า ส่วนสาเหตุที่เรียกว่าข้าวซอยนั้น มาจากรากศัพท์ดั้งเดิมที่ใช้เรียกเมนูที่มีแป้งหรือเส้นเป็นวัตถุดิบหลัก ส่วนคำว่า ‘น้อย’ นั้นก็มาจากขนาดและลักษณะของแผ่นแป้งที่ทำออกมาเป็นแผ่นน้อยๆ บางๆ
จุดเด่นของเมนูนี้อยู่ที่การทำ ‘แผ่นก๋วยเตี๋ยวสด’ แบบจานต่อจาน เริ่มต้นด้วยการนำแป้งข้าวเจ้าผสมน้ำ โรยผักชีและเกลือเล็กน้อยพอให้มีรสสัมผัส แล้วร่อนแป้งให้ทั่วถาดอะลูมิเนียม ก่อนจะนำไปลอยเหนือหม้อน้ำที่เดือดพล่าน รอจนไอความร้อนปรุงให้แป้งสุกใส ซึ่งเทคนิคการนึ่งบนผิวน้ำนี้เอง จึงเป็นที่มาของอีกชื่อเรียกที่คุ้นหูว่า ‘ข้าวซอยน้อยลอยน้ำ’
เสน่ห์ของการกินข้าวซอยน้อยแบ่งออกเป็นสองวิถีหลักๆ แบบแรกคือการกินแผ่นแป้งเปล่าที่เพิ่งนึ่งสุกใหม่ๆ คู่กับน้ำจิ้มรสเด็ดที่มีส่วนผสมของ ‘ถั่วเน่า’ และเครื่องเทศนานาชนิด จนได้รสเปรี้ยว เผ็ด และเค็มที่เป็นเอกลักษณ์
แต่หากใครชอบความจัดจ้านขึ้นมาอีกระดับ ก็ยังมีเทคนิคการทำ ‘ข้าวซอยน้อยทรงเครื่อง’ ที่จะใส่เครื่องปรุงอย่างถั่วป่น พริกป่น พริกเผา น้ำตาล ซีอิ๊ว และงา ลงไปบนแผ่นแป้งตั้งแต่อยู่ในถาดนึ่ง เพื่อให้รสชาติซึมลึกเข้าเนื้อแป้งจนกลายเป็นหนึ่งเดียวกัน ก่อนจะท็อปปิ้งด้วยหมูสับ ผักซอย และไข่ไก่ (ท็อปปิ้งในยุคหลังๆ จะมีการปรับแล้วแต่ความชอบ เช่น ปูอัดหรือไส้กรอก) นึ่งต่อจนสุกได้ที่ กลายเป็นพิซซ่าไทใหญ่ที่พร้อมรับประทานได้ทันที รสชาติจะออกไปทางหวานเผ็ดจัดจ้าน โดยไม่ต้องพึ่งน้ำจิ้ม
ด้วยกรรมวิธีต่างๆ ของเมนูนี้ จะเห็นได้ว่าข้าวซอยน้อยอาจเป็นคำตอบของการทำ ‘สตรีทฟู้ด’ ที่มาก่อนกาล เพราะในขณะที่เราเรียกมันว่าพิซซ่าไทใหญ่ แต่นี่คือภูมิปัญญาที่รู้จักการปรับแต่งรสชาติลงไปในแผ่นแป้งนึ่งสดจานต่อจาน และกลายเป็นเมนูที่พิสูจน์ว่า แม้จะมีเพียงแป้งข้าวเจ้าและถาดอะลูมิเนียมใบเล็กๆ แต่ความชำนาญและความคิดสร้างสรรค์ของคนท้องถิ่นก็ออกมาเป็นมื้ออาหารที่มีเอกลักษณ์ไม่ซ้ำใครได้ในทุกๆ คำ