‘Rage bait’ หรือ ‘การดักโกรธ’ ขึ้นแท่นศัพท์แห่งปี 2025 จาก Oxford Dictionary

ทุกปลายปี Oxford Dictionary ซึ่งเป็นสำนักรวมรวมคำศัพท์ภาษาอังกฤษเอาไว้ก็จะมีการประกาศ ‘ศัพท์แห่งปี’ ซึ่งปีนี้ก็มีการให้คนทั่วไปทำการ ‘โหวต’ 3 คำที่เข้า ‘รอบสุดท้าย’ ของศัพท์แห่งปีซึ่งคือ Rage bait, Aura farming และ Biohack และผลคือคำแรกชนะ

แน่นอน หลายคนอาจคุ้นคำว่า Aura farming (คือการทำตัวให้ดูมี ‘ออร่า’ รือวางภาพลักษณ์ให้ดูเจ๋งพร้อมกับลึกลับ) และ Biohack (คือการแทรกแซงร่างกายสารพัดวิธีเพื่อเพิ่มศักยภาพทางร่างกายหรือกระทั่งปัญญา) อยู่แล้ว และก็คุ้นคำว่า Rage bait เช่นกัน และเนื่องจากมันเป็นแชมป์ ก็ต้องพูดถึงมันหน่อย

คือ Rage bait เป็นคำกริยาที่แปลไทยน่าจะแปลได้ว่า ‘ดักโกรธ’ ซึ่งความหมายคือการจงใจผลิตเนื้อหาออนไลน์แบบ ‘ยั่วให้คนโกรธ’ เพื่อผลอะไรบางอย่าง ซึ่งโดยทั่วไปก็จะบอกว่าเป็นไปเพื่อตัวชี้วัดออนไลน์ที่เรียกว่า engagement ที่ทุกวันนี้ในหลายแพลตฟอร์มสามารถ ‘แปลงเป็นเงิน’ ได้โดยตรงผ่านโครงการแบ่งรายได้ของแพลตฟอร์มให้เหล่า ‘ครีเอเตอร์’

ในขณะที่ในโลกของคนทำคอนเทนต์นั้นเป็นสิ่งที่รู้กันมานานแล้วว่าการ ‘ยั่วให้คนโกรธ’ เป็นกลยุทธ์ที่แยบยลที่จะทำให้คนมาทะเละกันและทำให้เนื้อหาไวรัล และจริงๆ ก็น่าจะมีครีเอเตอร์ที่ใช้กลยุทธ์แบบนี้จนร่ำรวยและได้เกษียณกันอายุน้อยๆ ไปหลายรุ่นแล้ว แต่กลับกัน สาธารณชนทั่วไปกลับรับรู้ถึง ‘กลยุทธ์’ แบบนี้น้อยมาก และก็ไม่แปลกที่มักจะเป็น ‘เหยื่อ’ ของกลยุทธ์นี้ หรือพูดง่ายๆ นี่เป็นเทคนิคที่จะ ‘ทำให้คนเกลียด พร้อมทั้งดึงคนที่เกลียดเรา มาสร้างรายได้ให้เรา’

แต่ในปี 2025 ความเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้น คนเริ่มรู้ทันกลยุทธ์แบบนี้ และสถาปนาคำว่า Rage bait มาเรียกเทคนิคแบบนี้ และคำนี้ก็ถูกใช้มากกว่าเดิมเป็น 3 เท่าตัวตลอดปีนี้ จนทำให้มันขึ้นแท่น ‘ศัพท์แห่งปี’ ในที่สุด

แน่นอน Rage bait อาจฟังดูจืดมาก ถ้าเทียบกับศัพท์แห่งปีของปีก่อนๆ ที่เป็น ‘ศัพท์วัยรุ่น’ อย่าง Brain rot หรือ Rizz เพราะมันมีความตรงไปตรงมาก เข้าใจได้จากศัพท์ที่คนคุ้นอยู่แล้วว่าแปลว่าอะไรอย่าง Clickbait (ที่เป็น ‘ศัพท์บัญญัติ’ ของทางราชบัณฑิตฯ ในปี 2022 ว่า ‘พาดหัวยั่วให้คลิก’) ดังนั้นมันไม่มีความต้องการการ ‘แปลอังกฤษเป็นอังกฤษ’ ให้คนเข้าใจว่ามันหมายความว่าอะไรเท่าไร 

และในความเป็นจริง มันก็ไม่ได้สะท้อน ‘กลยุทธ์ออนไลน์’ ที่ต่างออกไปด้วย เพราะหลายคนก็น่าจะรู้นานแล้วว่า ‘นักทำคอนเทนต์’ มีความจงใจ ‘ยั่วให้ผู้ชมโกรธ’ เป็นปกติมากๆ แต่อีกด้านการ ‘สร้างคำ’ ขึ้นมาเพื่อบรรยายภาวะแบบนี้มันก็สะท้อนความตระหนักรู้ของผู้คนทั่วไปว่าเค้ากำลังโดนอะไรอยู่

แต่ก็แน่นอน สาธารณชน ‘รู้ความจริงช้าไป’ เสมอ เพราะถ้าใครตามคอนเทนต์ออนไลน์ในภาพใหญ่แล้ว เรื่องใหญ่ของปี 2025 จริงๆ ไม่ใช่การยั่วให้โกรธ แต่คือภาวะที่เราแทบไม่รู้ว่าอะไรมัน ‘จริง’ อีกต่อไปมากกว่า เพราะทั้งภาพโดย AI และเนื้อหาที่ไม่สอดคล้องโลกความเป็นจริงโดย AI เริ่มเกิดมาท่วมโซเชียลมีเดียไปหมดเป็นครั้งแรก เริ่มมีเพจที่ทำภาพ AI เหมือนจริง ใช้ AI แต่งเรื่องเป็นเรื่องเป็นราว คนแชร์กระจุยกระจาย เริ่มมีคลิปวิดีโอสั้นๆ ที่ดูไร้พิษภัยแต่ทำจาก AI ล้วนๆ ที่คนแชร์กันมากมาย และสำนักข่าวก็หยิบมารายงานราวกับว่ามันเป็นเรื่องจริง

แต่ทั้งหมดก็สมเหตุสมผล เพราะในยุคที่คน ‘โมโหกับความจริง’ จนโวยว่าเนื้อหาจำนวนมาก ‘หากินกับความโกรธ’ ก็ไม่แปลกที่คนส่วนหนึ่งหันไปสร้าง ‘เรื่องไม่จริงที่คนเสพแล้วสบายใจ’ ผ่าน AI ที่อย่างน้อยๆ คนจำนวนมากก็ไม่ได้สนใจพิสูจน์ความจริง เรื่องที่ฟังแล้วไร้พิษภัยแถมอบอุ่นหัวใจ แต่มักจะไปใส่ใจพยายามบอกว่าสิ่งที่ทำให้ตัวเองโกรธมันไม่ใช่เรื่องจริงมากกว่า

อ้างอิง:

• BBC. ‘Rage bait’ named Oxford word of the year 2025. https://shorter.me/c0p0o