ถ้าออสเตรเลียมีจิงโจ้ 2 ตัวต่อประชากร 1 คน นิวซีแลนด์เองก็มีแกะ 4 ตัวต่อประชากร 1 คน

ถ้าพูดถึงประเทศที่ประชากรสัตว์มากกว่าคน แน่นอนว่าโดยทั่วไปเราก็จะนับแค่สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม แล้วก็ชวนให้นึกถึงออสเตรเลียที่มีจำนวนจิงโจ้มากกว่าประชากรมนุษย์ถึง 2 เท่าตัว 

แต่สิ่งที่ผู้คนมักจะลืมก็คือ ที่จริงประเทศเพื่อนบ้านของออสเตรเลียอย่างนิวซีแลนด์นั้นเป็นแหล่งเลี้ยงแกะรายใหญ่ของโลก และปริมาณแกะในนิวซีแลนด์นั้นมากกว่าจำนวนมนุษย์ถึงกว่า 4 เท่าตัว ดังนั้นจึงไม่แปลกที่ไปไหนก็จะเจอแต่แกะในประเทศนี้ และน่าจะเป็นแหล่งที่ราคาเนื้อแกะถูกที่สุดในโลกด้วย

จริงอยู่ มนุษย์เริ่มเลี้ยงแกะเมื่อประมาณ 10,000 ปีก่อน ในแถบเมโสโปเตเมีย และนิวซีแลนด์ก็ไม่เคยมีแกะแม้แต่ตัวเดียวจนกัปตันคุกนำแกะตัวแรกเข้ามายังดินแดนแห่งนี้ ในปลายศตวรรษที่ 18 แล้วหลังจากนั้นประชากรแกะในนิวซีแลนด์ก็ทวีจำนวนขึ้น และมันก็ไม่ได้มีจำนวนมากขึ้นเพราะการขยายพันธุ์เท่านั้น แต่นิวซีแลนด์ยังเป็นดินแดนที่อุดมสมบูรณ์ทั้งปีเหมาะกับแกะมากกว่าออสเตรเลีย แม้ชาวออสเตรเลียจะพยายามทำฟาร์มแกะแต่ก็ต้องเจอกับภัยแล้งอยู่เรื่อยๆ ทำให้แกะไม่มีอาหาร เจ้าของฟาร์มจึงต้องเลือกส่งแกะไปนิวซีแลนด์ซึ่งปลอดภัยจากภัยแล้ง มากกว่าจะปล่อยให้แกะตายในออสเตรเลีย

นิวซีแลนด์เป็นแหล่งระบายแกะของออสเตรเลียมายาวนานจนทำให้เกิดการพัฒนาอุตสาหกรรมเกี่ยวกับแกะสารพัดสิ่ง เรียกว่าขายและแปรรูปตั้งแต่ขนแกะ เนื้อแกะ นมแกะ ยันรกแกะ และมันก็สะท้อนเหตุผลที่มนุษย์เลี้ยงสัตว์ชนิดนี้ในอดีต เพราะมันเป็นสัตว์ชนิดเดียวที่เป็นที่มาของสองปัจจัยในการดำรงชีวิตของมนุษย์ตั้งแต่อดีต อย่างเสื้อผ้าและอาหาร

ช่วงเฟื่องฟูสุดๆ ประมาณต้นทศวรรษ 1980 นิวซีแลนด์มีแกะถึงประมาณ 22 ตัวต่อประชากร 1 คน เรียกได้ว่าโหดจัดๆ และทำให้เกิดภาพจำว่านิวซีแลนด์คือดินแดนแห่งแกะ

อย่างไรก็ตาม ผ่านมา 40 ปี ทุกวันนี้แกะลดจำนวนลงจาก 22 ตัวต่อประชากร 1 คน ลงมาเหลือเพียงแกะ 4 ตัวต่อประชากร 1 คน คำถามคือเกิดอะไรขึ้น?

เหตุผลเกิดจากประชากรมนุษย์ที่มากขึ้น และประชากรแกะที่ลดลง

ฝั่งประชากรมนุษย์นั้น หลังจากภาพยนตร์ไตรภาค ‘The Lord of the Rings’ ที่ถ่ายทำในนิวซีแลนด์ทั้งหมดเข้าฉาย และเป็นภาพยนตร์ฮิตช่วงต้นทศวรรษ 2000 ผู้คนก็ให้ความสนใจนิวซีแลนด์ขึ้นมาก เรียกว่าคนย้ายไปอยู่กันเยอะมาจนถึงปัจจุบัน และทำให้ประชากรเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วในรอบ 20 ปีมานี้ 

แต่อันที่จริง แม้ว่าประชากรนิวซีแลนด์จะเพิ่มขึ้นเร็ว แต่ในรอบ 40 ปีที่ผ่านมาก็ไม่ได้เพิ่มมากถึงเท่าตัว ประเด็นอยู่ที่การลดลงของประชากรแกะมากกว่า

ช่วงพีกของแกะคือต้นทศวรรษที่ 1980 เพราะหลังจากนั้นอุตสาหกรรมเสื้อผ้าโลกเปลี่ยนไป มีการใช้ผ้าใยสังเคราะห์แทนเสื้อผ้าขนสัตว์มากขึ้นๆ และสิ่งที่ได้รับผลกระทบเต็มๆ คืออุตสาหกรรมขนแกะ ถ้าลองไปดูประวัติราคาขนแกะ จะเห็นเลยว่าช่วงเฟื่องฟูคือปลายทศวรรษที่ 1980 หลังจากนั้นราคาก็ตกลงอย่างต่อเนื่อง (นับราคาแท้จริงที่ปรับเงินเฟ้อแล้ว) 

ผลโดยรวมคือคนทำฟาร์มแกะในนิวซีแลนด์ก็พยายามจะ ‘ปรับตัว’ ให้ทันกับตลาดที่เปลี่ยนไปที่ไม่ต้องการขนแกะเท่าเดิมอีกแล้ว และที่เราได้เห็นการเน้นขาย ‘ครีมรกแกะ’ ในช่วงหลายปีก่อน ก็เป็นส่วนหนึ่งของการปรับตัว แต่ในระยะยาว เมื่อราคาขนแกะตก บรรดาคนทำฟาร์มในนิวซีแลนด์ก็ค่อยๆ หันไปหาอย่างอื่นทำที่คุ้มค่ากว่าการเลี้ยงแกะ จึงส่งผลให้ปริมาณของแกะในนิวซีแลนด์ลดลงอย่างที่กล่าว

สุดท้าย เรื่องตลกร้ายอย่างหนึ่งที่เราขอย้อนกลับไปตอนต้นที่เกริ่นไว้ว่าออสเตรเลียมีจิงโจ้ 2 ตัวต่อประชากร 1 คน จริงๆ แล้วสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่มีมากที่สุดในออสเตรเลียไม่ใช่จิงโจ้ แต่เป็นแกะนี่แหละ เพราะปัจจุบันออสเตรเลียมีปริมาณแกะ 3 ตัวต่อประชากร 1 คน ทำให้ออสเตรเลียมีปริมาณแกะมากกว่านิวซีแลนด์ (ออสเตรเลียมีประมาณ 75 ล้านตัว ในขณะที่นิวซีแลนด์มีประมาณ 24 ล้านตัว) เพียงแต่คนไม่ค่อยจำสถิตินี้ เนื่องจากสถิติสัดส่วนของแกะต่อคนฝั่งนิวซีแลนด์โหดกว่า

อ้างอิง:

• Nomads. New Zealand Sheep Facts. https://shorter.me/WuN-3 
• AP. Yes, New Zealand still has more sheep than people. But humans are catching up. https://shorter.me/k0LpU 
• The Guardian. New Zealand’s ratio of sheep to humans at lowest point in 170 years. https://shorter.me/Wl4Ey 
• RNZ. New Zealand’s iconic sheep-to-person ratio keeps falling. https://shorter.me/Y5bN9