อาจเป็นเพราะบรรพบุรุษของเราทำหน้าที่ต่างกัน เพศชายเลยแยกเฉดสีไม่เก่งเท่าเพศหญิง

“ผู้ชายที่แยกสีลิปสติกไม่ได้ = โง่ ตาบอด”

เป็นโพสต์ที่ถูกพูดถึงอย่างแพร่หลายในโซเชียลมีเดียในช่วงไม่กี่วันที่ผ่านมา หลายคนบอกว่าเป็นคำกล่าวหาที่รุนแรงเกินไป บ้างก็เห็นด้วยว่าผู้ชายหลายคนแยกเฉดสีไม่ได้จริงๆ จนเกิดเป็นปรากฏการณ์ที่หลายคนนำเหตุการณ์ดังกล่าวไปทำเป็นคอนเทนต์ล้อเลียน  ซึ่งหลายคอนเทนต์ก็ทำให้เห็นว่าการจำแนกความแตกต่างของสิ่งต่างๆ นั้นบางทีก็อาจจะยากกว่าที่คิด

แต่รู้หรือไม่ว่า การเหมารวม (stereotype) ที่บอกว่าผู้ชายแยกเฉดสีไม่ได้ ต่างจากผู้หญิงที่ละเอียดลออและมีความสามารถมากกว่าในการแยกเฉดสีต่างๆ เป็นสิ่งที่วิทยาศาสตร์สามารถให้คำอธิบายได้

งานวิจัยต่างๆ ที่ศึกษาเกี่ยวกับประเด็นข้างต้นมักจะพบว่า ในขณะที่ผู้ชายกับผู้หญิงจ้องมองภาพภาพหนึ่ง ทั้งคู่จะเห็นและอธิบายสีบนภาพนั้นแตกต่างกันไป เช่น ถ้าเป็นภาพทุ่งหญ้า ผู้หญิงจะแยกและอธิบายเฉดสีเขียวที่แตกต่างกันในทุ่งหญ้าได้ ต่างจากผู้ชายที่อาจเห็นและอธิบายภาพดังกล่าวว่า “มีสีเขียว” อย่างง่ายๆ และตรงไปตรงมา

จากงานวิจัยของ อิสราเอล อับรามอฟ (Israel Abramov) และทีม ซึ่งศึกษาเกี่ยวกับความสามารถที่แตกต่างกันในการมองเห็นของผู้หญิงและผู้ชายพบว่า การที่ผู้ชายจะสามารถมองเห็นเฉดสีเดียวกันกับที่ผู้หญิงเห็นได้นั้นต้องใช้สีที่มีความยาวคลื่นที่ยาวกว่าปกติเล็กน้อย เช่น หากผู้หญิงเห็นสีแดงที่มีความยาวคลื่นที่ 670 นาโนเมตร ถ้าจะให้ผู้ชายเห็นเฉดสีเดียวกันก็อาจจะต้องใช้สีแดงที่มีความยาวคลื่นที่ 700 นาโนเมตร ด้วยเหตุผลเดียวกันนี้ ผู้ชายก็จะมองเห็นสีแดงที่แดงกว่าสีแดงที่ผู้หญิงมองเห็น

งานวิจัยชิ้นนี้ยังพบอีกว่า ผู้ชายจะทำได้ดีกว่าเมื่อต้องจำแนกรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ จากการจ้องมองแสงไฟที่ฉายแสงสีสลับไปมาอย่างรวดเร็ว ซึ่งกลุ่มนักวิจัยก็ตั้งสมมติฐานว่าอาจจะเกิดจากการที่ผู้ชายมีเซลล์ประสาทในเปลือกสมองส่วนการเห็น (visual cortex) มากกว่าผู้หญิง 

ที่เป็นเช่นนี้ นักวิจัยกลุ่มนี้ตั้งสมมติฐานโดยมองในเชิงวิวัฒนาการว่า ถึงแม้จะผ่านมานานแต่มนุษย์อย่างเราๆ ก็ยังมีความสามารถต่างๆ ที่บรรพบุรุษของเรามีในอดีตกาล อย่างการล่าสัตว์ในอดีต ผู้ชายก็จำเป็นต้องอาศัยความสามารถในการจำแนกรายละเอียดผ่านการจ้องมองความเคลื่อนไหวต่างๆ ระหว่างการล่า เพื่อดูว่ามีเหยื่อและสัตว์อันตรายอยู่ตรงไหนบ้าง ส่วนหน้าที่เก็บของป่าในอดีตของผู้หญิงก็จำเป็นต้องอาศัยการจำแนกเฉดสีต่างๆ เพื่อระบุว่าสิ่งใดน่าจะมีพิษหรือไม่มีพิษ ทำให้ในหลายครั้งเราอาจจะคุ้นเคยกับประเด็นอย่างการแยกสีลิปสติก การขับรถ หรือการดูแผนที่ ที่แต่ละฝ่ายดูเหมือนจะทำได้ดีหรือถนัดไม่เท่ากันนั่นเอง

เพราะฉะนั้นการที่ผู้ชายแยกเฉดสีของลิปสติกหรือสิ่งของอื่นๆ ไม่ได้นั้นก็ไม่ได้หมายความว่าผู้ชายเหล่านั้นโง่หรือตาไม่ดี แต่เป็นเพราะวิวัฒนาการของมนุษย์และสมองของผู้ชายทำให้ผู้ชายไม่สามารถแยกเฉดสีอย่างละเอียดลออได้เหมือนผู้หญิง

อย่างไรก็ตาม เหล่านี้เป็นเรื่องของแต่ละบุคคล เป็นเรื่องของความถนัด เป็นเรื่องการศึกษา และอาจรวมไปถึงการใส่ใจ ผู้ชายทุกคนอาจจะไม่ได้แยกสีไม่ได้เลยเสมอไป บางทีอาจจะเป็นเพราะว่าเพศชายไม่ค่อยคุ้นชินกับการทำแบบนั้นเท่านั้นเอง ในทางกลับกัน บางเรื่องที่หลายคนมองว่าผู้หญิงไม่ถนัดก็อาจจะไม่ได้เป็นอย่างนั้นเสมอไป เพราะปัจจัยในเชิงวิวัฒนาการไม่ใช่ปัจจัยเดียวที่จะชี้วัดว่าเราจะเป็นแบบไหน ถนัดหรือไม่ถนัดอะไรอย่างไรกันแน่ 

อ้างอิง

• National Geographic. Men and Women Really Do See Things Differently. https://on.natgeo.com/3D5MOC0 
• Color Meanings. The Science of Color: Do Women See More Colors Than Men?. https://bit.ly/3Jw0KaA