ปัญหาสุขภาพจิตจากโรคซึมเศร้าที่เพิ่มมากขึ้นเป็นปัญหาที่หลายชาติกำลังพยายามหาทางออก โดยเฉพาะในกรณีที่ผู้ป่วยเกิดความคิดอยาก ‘ฆ่าตัวตาย’ ทำให้นักวิทยาศาสตร์การแพทย์วิจัยหาสารเคมีหรือการยับยั้งความคิดอยากจบชีวิตตัวเองของผู้ป่วย โดยหนึ่งในการศึกษานั้นรวมถึงการใช้ ‘เคตามีน’ (Ketamine) หรือที่เราเรียกกันว่า ‘ยาเค’ รวมอยู่ด้วย
ล่าสุด งานวิจัยจากมหาวิทยาลัยโคลัมเบีย (Columbia University) ซึ่งตีพิมพ์ในวารสารคลินิกจิตเวช (Journal of Clinical Psychiatry) ของสหรัฐอเมริกา พบว่าเคตามีนสามารถช่วยลดความ ‘อยากฆ่าตัวตาย’ ของผู้ป่วยโรคซึมเศร้าได้จากการกระตุ้นการรับรู้ทางระบบประสาท
โดยในการศึกษาได้แบ่งกลุ่มทดลองออกเป็น 2 กลุ่ม โดยให้ผู้ป่วยโรคซึมเศร้ากลุ่มแรกรักษาด้วยยาเคตามีน ในขณะที่อีกกลุ่มได้รับยาระงับประสาทชนิดอื่นที่เรียกว่ามิดาโซแลม (midazolam) และผลการทดลองผลว่ากลุ่มที่ได้รับเคตามีนมีความรู้สึกอยากฆ่าตัวตายลดลง
ซึมเศร้า | manarom
กรณีการรักษาตัวยาเคตามันน่าสนใจมาก เนื่องจากผู้ป่วยไม่ได้อยากฆ่าตัวตายลดลงเนื่องจากอาการซึมเศร้าดีขึ้นเหมือนกับการรักษาด้วยยาประเภทอื่นๆ แต่เคตามีนได้เข้าไป ‘เปิดประสาทรับรู้’ เพื่อให้ผู้ป่วยรู้ตัวว่ากำลังทำอะไรอยู่ กระตุ้นการรับรู้และความเข้าใจซึ่งส่งผลต่อความอยากฆ่าตัวตายของผู้ป่วย (แต่ไม่ได้ทำให้โรคซึมเศร้าหายไป)
ซึ่งนักวิจัยรับรู้เรื่องนี้หลังจากที่มีการทดลองต่อเนื่องโดยให้ผู้ทดลองกลุ่มเดิมรับยาเคตามีนและมิดาโซแลม และให้พวกเขาทำแบบทดสอบที่ต้องใช้ความคิดและเหตุผล เช่น ให้ผู้เข้าร่วมระบุสีของตัวอย่างสีแดงที่เขียนคำว่าสีเขียวอย่างรวดเร็ว และพบว่ายาเคตามีนมีผลต่อการควบคุม ‘ความรู้ความเข้าใจ’ อย่างมีนัยสำคัญ
หมายความว่ายาเคตามีนส่งผลกับการรับรู้ความเข้าใจหรือการ ‘อยากฆ่าตัวตาย’ โดยตรง ซึ่งไม่เกี่ยวข้องกับกลไกของภาวะซึมเศร้าเลย ซึ่งนี่เป็นการค้นพบครั้งใหญ่ว่าความอยากฆ่าตัวตายของผู้ป่วยอาจไม่ได้เกี่ยวข้องกับโรคเพียงแค่อย่างเดียว แต่ยังมีปัจจัยอื่นๆ ประกอบด้วย
นี่ไม่ใช่ครั้งแรกที่มีการนำเคตามีนซึ่งเรารู้จักกันดีในฐานะยาเสพติดมาเป็นยาบำบัดโรคซึมเศร้า ในปี 2019 สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาแห่งสหรัฐอเมริกา (FDA) ได้อนุมัติให้ใช้เคตามีนในการรักษาภาวะซึมเศร้าอย่างรุนแรงได้
ซึมเศร้า | plenareno
อย่างไรก็ดี การแพทย์ยังต้องการศึกษาการทำงานและผลกระทบอย่างถ่องแท้ ก่อนที่จะมีการใช้งานทางการแพทย์อย่างจริงจัง นี่อาจเป็นหนทางในการลดการฆ่าตัวตายทั้งที่เกี่ยวและไม่เกี่ยวข้องกับโรคซึมเศร้าได้
กรณีของประเทศไทย กระทรวงสาธารณสุขจัดให้เคตามีนเป็นยาที่ต้องควบคุมในฐานะวัตถุออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาท ประเภท 2 ตามปกติใช้ในทางการแพทย์เพื่อเป็นยาสลบหรือนำสลบ แต่มีการนำไปใช้เป็นสารเสพติด โดยหวังฤทธิ์ในการหลอนประสาท (hallucination) และเตือนว่าถ้าใช้ติดต่อกันเป็นเวลานานอาจทำให้มีอาการทางจิตได้ (psychosis)
อ้างอิง
- Iflscience. Ketamine Reduces Suicidality By Enhancing Cognition Of Depressed Patients. https://bit.ly/3Dp20tm
- Psychiatrist. Effects of Ketamine Versus Midazolam on Neurocognition at 24 Hours in Depressed Patients With Suicidal Ideation. https://bit.ly/3qzKzTb
- กองควบคุมวัตถุเสพติด สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา. ยาเค (Ketamine). https://bit.ly/30rVRxy