ทางการไทยจะว่ายังไง? เมื่อผู้ลี้ภัยเวียดนาม ‘ถูกอุ้มหาย’ ไปจากกรุงเทพฯ

เดื่อง วาน ไถ (Duong Van Thai) นักข่าวชาวเวียดนามซึ่งมีใบรับรองสถานะ ‘ผู้ขอลี้ภัย’ โดยสำนักงานข้าหลวงใหญ่ผู้ลี้ภัยแห่งสหประชาชาติ (UNHCR) หายตัวไปจากกรุงเทพฯ โดยที่เพื่อนฝูงและคนใกล้ชิดไม่มีใครรู้เห็นตั้งแต่ช่วงสงกรานต์ 2023 และไปปรากฏตัวอีกทีที่ ‘เวียดนาม’ ทำให้องค์กรสื่อระหว่างประเทศเรียกร้องทางการเวียดนามและไทยให้ชี้แจงข้อเท็จจริงว่าเกิดอะไรขึ้น เพราะถือเป็นเหตุการณ์ที่มีเงื่อนงำและอาจเกี่ยวพันกับการก่อเหตุของสายลับเวียดนามในไทย

ทั้งนี้ เดื่อง วาน ไถ เป็นนักข่าวที่ลี้ภัยมายังประเทศไทยตั้งแต่ปี 2020 แต่ยังเคลื่อนไหวด้วยการเผยแพร่ข้อมูลวิพากษ์วิจารณ์นโยบายรัฐบาลเวียดนามผ่านทางแชนเนลยูทูบที่มีผู้ติดตามมากกว่า 100,000 คน แต่เขาไม่ได้กลับที่พักในไทยตั้งแต่วันที่ 13 เมษายนที่ผ่านมา เพื่อนของเดื่องจึงเข้าไปตรวจสอบที่พักของเขาและพบว่าเอกสารสำคัญทุกอย่างยังอยู่ที่เดิม ไม่ว่าจะเป็นใบรับรองสถานะผู้ลี้ภัย หนังสือเดินทาง รวมไปถึงกระเป๋าสตางค์ ทำให้สงสัยว่าการหายตัวของเดื่องไม่ได้เกิดจากความสมัครใจ

อย่างไรก็ดี เมื่อวันที่ 16 เมษายน 2023 ทางการเวียดนามได้แถลงว่าเดื่องถูกจับกุมที่จังหวัดห่าติ๋ญ (Hà Tĩnh) หลังจากลักลอบเข้าเวียดนามตามช่องทางธรรมชาติ ซึ่งเป็นข่าวที่ทำให้คนใกล้ชิดของเดื่องตั้งข้อสงสัยว่าไม่น่าจะเป็นไปได้ เพราะเดื่องไม่เคยบอกว่าจะเดินทางกลับเวียดนามมาก่อน

ด้าน ‘ชอว์น คริสปิน’ (Shawn Chrispin) ประธานคณะกรรมการระหว่างประเทศด้านการปกป้องสื่อ หรือ CPJ เรียกร้องให้รัฐบาลเวียดนามและไทยแถลงชี้แจงรายละเอียดเพิ่มเติม โดยเขามองว่าทางการไทยควรสอบสวนข้อเท็จจริงว่าเดื่องซึ่งเป็นผู้ขอลี้ภัยหายตัวไปจากกรุงเทพฯ ได้อย่างไร และขอให้เปิดเผยรายละเอียดอย่างโปร่งใส เพราะเพื่อนฝูงและญาติของเดื่องเกรงว่าสิ่งที่เกิดขึ้นอาจเป็นฝีมือของสายลับเวียดนามที่อาจจะมีฐานปฏิบัติการในประเทศไทย

ส่วนรัฐบาลเวียดนามต้องชี้แจงว่าเพราะเหตุใดเดื่องซึ่งเป็นนักข่าวจึงถูกรัฐเพ่งเล็ง และถ้านับจากเดือนธันวาคม 2022 เป็นต้นมา เวียดนามได้จับกุมและจำคุกนักข่าวแล้วอย่างน้อย 21 คน โดยมีการตั้งข้อหาแตกต่างกันไป แต่หลายประเด็นก็ไม่มีการชี้แจงข้อหา และเป็นการพิจารณาคดีแบบปิดลับ

ที่สำคัญ เหตุการณ์นี้ไม่ใช่ครั้งแรกที่ผู้ขอลี้ภัยในไทยหายตัวไปโดยไม่มีใครรู้เห็น โดยก่อนหน้านี้มีกรณีผู้ลี้ภัยชาวลาว ‘อ๊อด ไชยวงศ์’ ซึ่งเป็นแกนนำวิพากษ์วิจารณ์รัฐบาลลาว ‘หายตัวไป’ จากที่พักในกรุงเทพฯ เมื่อปี 2019 และไม่มีใครล่วงรู้ชะตากรรมของเขาจนถึงวันนี้

อ้างอิง

• CPJ. Journalist Duong Van Thai arrested in Vietnam after disappearing in Thailand. https://bit.ly/40fBKMw
• The Thaiger. Journalist likely abducted by Vietnamese secret agents in Bangkok, friends say. https://bit.ly/3AfYtgE
• HRW. ประเทศไทย: เกรงว่าผู้ลี้ภัยชาวลาว “จะถูกอุ้มหาย”. https://bit.ly/43IClt2